Pisma w postępowaniu cywilnym

Kto jest kim w postępowaniu cywilnym?

Zasadniczo w postępowaniu cywilnym spór jest toczony pomiędzy dwoma stronami:
* powodem, czyli osobą wnoszącą powództwo oraz
* pozwanym, czyli osobą przeciwko której jest wnoszone powództwo.

Co powinno zawierać pismo składane do sądu w postępowaniu cywilnym?

Odpowiedź znajdziemy w kodeksie postępowania cywilnego (KPC), szczególnie w art. 126 i następnych. Obecnie każde pismo procesowe powinno zawierać:

1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane (np. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu, I Wydział Cywilny, adres),
2) imię i nazwisko lub nazwę stron (jeśli są to przedsiębiorcy), ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników (oczywiście jeśli zostali wyznaczeni); pierwsze pismo w sprawie, powinno zawierać także:
a) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników (w przypadku spółek cywilnych podajemy adresy zamieszkania wszystkich wspólników),
b) od 7 lipca 2013 r. należy podać ponadto: swój (powoda) numer PESEL lub NIP - jeśli pozew składa osoba fizyczna i posiada te numery, lub też numer KRS czy też inny numer z właściwego rejestru lub ewidencji (np. NIP), jeśli dana jednostka go posiada - w przypadku, gdy pozew składa osoba nie będąca osobą fizyczną;
3) wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu zaskarżenia, jeśli pismem tym jest pozew lub jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność środka odwoławczego;
4) sygnaturę akt, jeśli została nadana,
5) oznaczenie rodzaju pisma (np. pozew, odpowiedź na pozew, apelacja, zażalenie);
6) osnowę wniosku (czyli treść żądania, to czego się domagamy opisane krótko i zwięźle bez uzasadnienia) lub oświadczenia,
7) uzasadnienie wraz z podaniem dowodów na poparcie przytoczonych okoliczności; w pozwie należy przytoczyć okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie; w pismach odwoławczych – podać zakres odwołania/zaskarżenia oraz fakty i dowody na poparcie swoich twierdzeń,
8) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
9) wymienienie załączników,
10) datę i miejsce sporządzenia pisma,
11) jeśli z umowy zawartej między stronami wynika właściwość sądowa (określenie sądu, który będzie rozpatrywał spór), należy o tym napisać w pozwie; nie wystarczy tu załączenie umowy. Jeśli tego elementu nie podamy, a ustaliliśmy umownie inną właściwość niż „kodeksową”, sąd, przekaże sprawę sądowi ustalonemu na podstawie przepisów KPC. Wyjątkiem są tu sytuacje, w których nie możemy zmieniać właściwości. Wtedy mimo zapisów umowy i określenia właściwości w pierwszym piśmie, sąd i tak przekaże sprawę sądowi ustalonemu na podstawie KPC (właściwości nie można zmienić np. w sprawach dotyczących własności nieruchomości);
12) pozew może zawierać: wnioski o zabezpieczenie powództwa, o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o:
a) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych;
b) dokonanie oględzin;
c) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin;
d) zażądanie na rozprawę dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich.

Co należy dołączyć do pisma procesowego?

Składając pismo należy dołączyć:

1) pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa (wyjątek: elektroniczne postępowanie upominawcze);
2) dowód wniesienia opłaty sądowej (jeśli płaciliśmy przelewem lub wpłatą w banku czy na poczcie). Opłatę sądową zaokrągla się do pełnej złotówki w górę. W tytule przelewu opłaty sądowej, jeśli nie mamy sygnatury, podajemy: powoda, pozwanego, wps (wartość przedmiotu sporu) i wydział do którego jest kierowany pozew. Jeśli złożymy pozew nie opłacony,  zostaniemy wezwani przez sąd do wniesienia opłaty. Można też złożyć wniosek o zwolnienie z opłaty sądowej, jeśli sytuacja finansowa wnoszącego pismo uzasadnia złożenie takiego wniosku;
3) odpisy pisma procesowego i odpisy załączników dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (czyli jeśli mamy jedną osobę przeciwko której składamy pozew, wnosimy go w dwóch egzemplarzach – jeden dla sądu, drugi dla strony przeciwnej); wyjątkiem jest tu upominawcze postępowanie elektroniczne.

Co się stanie, kiedy nie odbierzemy pisma z sądu?

Generalnie nie odbieranie korespondencji jest największym i - może okazać się - bardzo bolesnym, "błędem procesowym". Jeśli ktoś skierował przeciwko nam pozew w postępowaniu nakazowym, upominawczym czy uproszczonym i w przesłanej korespondencji znajduje się nakaz zapłaty, po prostu rezygnujemy z możliwości nie zgodzenia się z nim. To nie jest tak, że jak nie odbierzemy korespondencji to problem zniknie, wprost przeciwnie on się dopiero pojawi. W prawie polskim istnieje coś takiego jak fikcja doręczenia, która zostanie zastosowana i wydany nakaz po prostu się uprawomocni, będąc podstawą do wszczęcia przez wierzyciela postępowania komorniczego. Podobne konsekwencje mogą się pojawić również w innych rodzajach postępowań, choć nie tak szybko.

W niektórych przypadkach istnieje obowiązek składania pism na formularzach urzędowych. Informacje o tym kiedy pozew wnosi się na urzędowym formularzu, co się stanie, jeśli pozew zostanie wniesiony na normalnej kartce a nie na formularzu oraz wzory formularzy i przykłady pism na formularzach znajdują się na podanej zakładce.

Podstawa prawna: kodeks postępowania cywilnego